Choochem-symposium 2025
Zaterdag 15 april vond het tiende symposium plaats van Choochem – de vereniging van hoogbegaafden vanuit christelijk perspectief. Het thema was Mens-zijn, mystiek en kunst.
Wat kun je een hoop inspiratie opdoen op één dag!
Over mystiek
De dag begon met de lezing van Richard Steenvoorde, pater in de orde der predikers – de Dominicanen – en bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan de Erasmus School of Philosophy in Rotterdam. Richards verhaal transporteerde me onmiddellijk terug naar een dag, 30 jaar geleden, toen ik als kersverse student op de derde verdieping van Bibliotheek Utrecht een boek van Meister Eckhart van de planken trok. De preken die ik toen onder ogen kreeg sloegen in als een bom.
In de kerk had ik meer dan eens het wanhopige gevoel gehad dat er een boodschap moest zijn die ik niet hoorde, dat er een vuur moest zijn, dat ik niet voelde, en dat de verhalen van Jezus veel dieper gingen dan waarover gepreekt werd.
Maar hier, in de woorden van een middeleeuwse monnik, las ik dat mijn intuïtie terecht was. Het christendom heeft een intense diepte, en ook in het ‘geloof ‘s mijns vaderen’ is dezelfde waarheid te vinden als waar alle grote religies en wijsheidstradities naar verwijzen.
Meister Eckhart schrijft over dat wat ik als jong kind al woordeloos vermoedde, dat alles – maar dan ook alles – deel uitmaakt van deze éne Goddelijke werkelijkheid, dat het oog waarmee ik God zie exact hetzelfde oog is waarmee God mij ziet, en dat elk mens geroepen is om mysticus te zijn en God te vinden precies op de plek waar je nú staat. Richard Steenvoorde liet voelen hoezeer in de mystiek niet alleen de diepe spiritualiteit te vinden is, maar ook de intellectuele kracht waar hoogbegaafden naar snakken.
En dan is er nog de derde poot van de mystiek – iets dat je in het uiterst persoonlijke van de spirituele ervaring misschien makkelijk vergeten zou. Een onvervreemdbaar ingrediënt van de mystiek is namelijk de radicale oproep tot solidariteit met alles en iedereen. Richard benadrukt dat mystiek niet alleen over de weg naar binnen gaat, maar juist ook over de weg naar buiten. Dat kan in de vorm van concrete actie in de wereld, maar het kan ook dichtbij, in elke eenvoudige ontmoeting. In de mystieke ervaring ontmoet je in elk mens God, en hoe dieper de mystieke ervaring, hoe ruimer het hart. En daar voegt Richard aan toe: niet alleen voor je vrienden, maar ook voor je vijanden. Niet zo makkelijk na te voelen, in eerste instantie – want wat moeten we dan met al die narigheid in de wereld, met de bommengooiers, met de natuurvernietigers, met de uitbuiters, maar ook met die irritante buurman? Maar de mysticus weet dat het koninkrijk der hemelen op aarde alleen te realiseren is als we beseffen dat we allen ten diepste één zijn.
Over mens-zijn
De tweede lezing was van schrijver, spreker, trainer en coach Lotte van Lith. Of eigenlijk kun je het geen lezing noemen, want Lotte is één van die zeldzame mensen die de gave heeft om recht uit het hart te spreken. En niet alleen de gave, maar ook het lef, want in haar verhaal nam ze ons mee op haar tocht door haar leven, waarbij niet alleen de mooie en succesvolle buitenkant aan de orde kwam, maar ook de soms pijnlijke en rauwe binnenkant.
Ook de ervaringen die je bij oppervlakkige beschouwing schaamtevol zou kunnen noemen schuwde Lotte niet. Want als je verder kijkt dan de oppervlakte, dan zijn het juist díe pijnlijke ervaringen die in haar leven transformerend bleken. En door die te benoemen werden wij als luisteraars uitgenodigd om ook ónze schaamte, ónze pijn en ónze rauwheid te omarmen. Niet om er zo snel mogelijk maar weer vanaf te komen, maar als schitterende ingrediënten van een diep doorvoeld en authentiek leven.
Juist de pijn en de kwetsbaarheid zijn wegwijzers op de mystieke weg. Lotte maakt met haar levensverhaal duidelijk dat de mystieke weg niet alleen iets is voor middeleeuwse monniken of voor zonderlinge randfiguren, maar voor iedereen. Ook in ons eigen leven, dat misschien soms van plakband en touwtjes aan elkaar lijkt te hangen, vlijt de mystieke weg zich onder onze voeten, elk moment opnieuw.
En hoe complex we ons als hoogbegaafden ook kunnen voelen, diep van binnen is alles eigenlijk heel stil en eenvoudig. Lotte vertelt over hoe ze steeds meer labels laat vallen, en zich met steeds minder identificeert. Haar positie als deskundige bijvoorbeeld – op het gebied van de theorie van de positieve desintegratie van Dabrowski – die blijft wel, en die is ook uiterst nuttig en zinvol, maar ze valt er niet meer mee samen. Haar werk doet er toe – ze is er gepassioneerd over en kan er veel mensen mee helpen – maar voor haar diepste identiteit is ze er niet van afhankelijk. Die wordt namelijk steeds simpeler, misschien maar in één woord samen te vatten. Bewustzijn? God? Het Ene? Er zijn geen woorden voor, maar wij als luisteraars herkennen in Lottes woorden precies waar het over gaat.
Over kunst
Dan volgen de workshops. Ik ga naar de schilderworkshop van Tamara Tubbing, kunstenaar en deskundige op het gebied van hoogbegaafde kinderen. Voorafgaand aan de workshop legt Tamara uit hoe ze als jonge vrouw het gevoel had dat ze zich niet écht liet zien, ook niet in haar geloof. Toen ze zich ging uiten door middel van het maken van kunst vanuit haar hart en intuïtie, veranderde dat. Via het schilderen kon ze haar authenticiteit laten zien, en daardoor ook datgene wat haar in het geloof raakte. Het schilderen gaf haar de ruimte om te spelen, te ontdekken, te experimenteren, en zich te realiseren dat kwetsbaarheid een enorme kracht in zich heeft.
Na Tamara’s inleiding ging iedereen aan de slag met verf en doek. Opnieuw had ik de ervaring die ik ook in mijn eigen schilderen steeds weer opnieuw tegenkom: het maken van kunst is één van de mooiste manieren waarop het gaan van de mystieke weg zich kan uiten. Ook al kan de mystieke ervaring nooit echt worden uitgedrukt: al schilderend komen we er dichtbij. De scheiding tussen mij en het Goddelijke wordt dunner en dunner, de hand, het penseel, het doek, de verf, het schilderij – alles wordt onderdeel van die ene Dans die we vol overgave kunnen dansen. Het proces is minstens zo belangrijk als het resultaat – en uiteindelijk misschien wel het enige dat telt.
Voor hoogbegaafden is schilderen wellicht extra waardevol – omdat het aan het intellect en de ratio voorbij gaat. Het vervult de diepe behoefte van veel hoogbegaafden aan creatieve expressie en het scheppen van schoonheid. Al schilderend kun je de eenheid beleven, en vanuit die eenheidservaring kan de wijsheid en het inzicht opborrelen dat ‘het gewone leven’ van je vraagt. Voor mij persoonlijk leverde deze schilderworskhop het inzicht op dat ik mijn coachingswerk en mijn kunst nog meer wil gaan integreren. Schilderen, persoonlijke ontwikkeling, de mystieke weg: het zijn allemaal uitingen van dezelfde oer-drang tot volop leven. Creativiteit is ons geboorterecht.
Op naar volgend jaar!
Als ik thuiskom, borrelt het nog lang na. Ik ga naar de website van dezelfde bibliotheek in Utrecht waar ik 30 jaar geleden het boek van Meister Eckhart uit de kast trok. Ik reserveer opnieuw hetzelfde boek met zijn preken en traktaten, en daarna in één moeite door het boek ‘Intens Mens’ van Lotte van Lith, plus een stapel inspirerende schilderboeken.
Het symposium van Choochem heeft me veel gebracht – met veel dank aan het bestuur en de organisatoren achter de schermen, en natuurlijk de sprekers. Allereerst opnieuw de herkenning en de erkenning van mijn hoogbegaafdheid, hoogsensitiviteit en hoogcreativiteit. Bij Choochem hoef je je ‘hoog’-zijn niet te verbergen, ook – en vooral – niet het hoogspirituele of het diepreligieuze. Hoezeer ik me er – ook door mijn werk – van bewust ben – toch zijn er nog steeds sporen van schaamte en heb ik soms de neiging om me te verbergen. Voor al dat diepe verlangen, die veelheid en die intensiteit die zoveel hoogbegaafden kenmerkt, en die het leven soms brokkelig en richtingloos kan doen lijken. Het symposium herinnerde me er opnieuw aan dat al die dingen geen hindernissen op de weg zijn, maar juist prachtige ingrediënten voor een diep en authentiek leven.
Lieve mensen, mocht je het symposium onverhoopt gemist hebben, volgend jaar is er weer een kans! 14 maart 2026 is het volgende symposium van Choochem. Mis het niet, en schrijf die datum nu vast in je agenda!
Warme groet,
Simone Nijboer
