Hoogbegaafd is van alle tijden, alleen noemde men het vroeger niet zo. In een boek over egodocumenten (Baggerman, 2025) las ik over Isabella de Moerloose (geboren in 1660 of 1661). En meteen herkende ik haar kenmerken van hoogbegaafdheid.
Vanaf haar geboorte is ze ‘wonderlijk’, haar moeder dacht dat ze van de duivel bezeten was. Ze was van huis uit katholiek, werd gereformeerd en trouwde met een predikant (een weduwnaar bij wie zij gouvernante was). Ze had onorthodoxe religieuze opvattingen en uitte die openlijk. Haar ideeën werden rondverteld en ze werd aangegeven bij het gerecht. Ze werd in 1694 verbannen uit Holland, Zeeland en West-Friesland. Ze verliet Zeeland, en nam het manuscript van haar boek ‘Vrede Tractaet’ mee. Ze gaf het boek (bijna 700 bladzijden) in 1695 uit. Daarna veroordeelde het gerecht in Amsterdam haar tot opsluiting in het Spinhuis. Daar zat ze van 1699 tot 1706. Toen werd ze krankzinnig verklaard en overgebracht naar het dolhuis. Daar woonde ze zes jaar. Het is onbekend wat er daarna met haar is gebeurd.
Ook nu kunnen hoogbegaafden in combinatie met hun geloof extra uitdagingen ervaren. Ria Havinga, ooit voorzitter van Choochem, schreef er een boek over. De vereniging Choochem is opgericht om mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid vanuit christelijk perspectief te ondersteunen in hun zoektocht naar hoogbegaafdheid. En waar je wel durft te zeggen wat je voelt. Was er voor Isabella maar zo’n plek geweest!
Lees meer: https://ihbv.nl/noks-nauta-hoogbegaafd-en-christen-in-de-17e-en-in-de-21e-eeuw/
Baggerman, A. (2025). De storm die wij vooruitgang noemen. Amsterdam: Panchaud.
Havinga – Brand, R. (2008). Hoogbegaafd geloven. Ekklesia. Zie: Hoogbegaafd geloven – Choochem
KNAW: https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Moerloose
